КАКО ДА ПОЧНА ДА ФУНКЦИОНИРА

Говор на Амбасадорот Џилијан Миловановиќ на Годишната Генерална Конференција на ЗЕЛС

11 декември 2006

 

Господине претседателе на ЗЕЛС градоначалнику Петров, градоначалници, почитувани колеги, дами и господа:
Како да почне да функционира децентрализацијата беше, и сè уште е еден од најкрупните предизвици во имплементирањето на Охридскиот рамковен договор. Успешната децентрализација претставува предизвик за вас како градоначалници, но и за националната влада и за сите министерства. Ни националната влада ни општините нема да можат да успеат едни без други.
 
Како да почне да функционира децентрализацијата налага меѓупартиски дискусии, соработка меѓу различни нивоа во власта и покажување волја за изнаоѓање компромис. И покрај тешкотиите и безбројните контроверзни дебати, политичките компромиси даваат резултати.
 
Децентрализацијата функционира. Кога локалните и националните власти ја оставаат настрана тесноградата трка за власт, а наместо тоа соработуваат во имплементирањето на децентрализацијата, тогаш се почитува Рамковниот договор и граѓаните имаат корист од тоа. А кога имаат корист граѓаните, тогаш има корист и секое ниво на власт што на прво место ги става потребите на граѓаните, зашто од јавноста добива сè поголема поддршка. 
Денес градоначалниците и општините - во партнерство со ZELS, USAID и со други донатори -  можат да бидат задоволни со она што досега го постигнале: новиот Систем за програмирање финансиско управување што преку поголема ефикасност на трошоците и транспарентност ја зајакнува локалната демократија;
 
Поефикасен и потранспарентен систем за издавање градежни дозволи со што се скратува времето потребно за добивање дозвола и се смалуваат можностите за злоупотреба на системот;
 
Почеток на подобрени локални услуги за граѓаните, особено првите чекори во обновување и поправки на училишта и други јавни објекти и на општинска инфраструктура;
 

Воведување заеднички административни системи што ги обединуваат општините за да можат тие да ја зајакнуваат својата економија и на јавноста да и даваат поефикасни и поевтини услуги.

 
ZELS игра витална улога во успехот што денес го постигнува децентрализацијата. ZELS ја смета централната влада за адвокат за локалните власти и - многу битно - ZELS ги застапува интересите на СИТЕ локални власти во тој процес.
 
Во иднина и натаму очекуваме заложбите на градоначалниците да раѓаат успеси, заложби што ќе се развиваат со помош на отворените и транспарентни механизми на ZELS за дебатирање околу прашања од областа на курсот на дејствување  и со примена на структурата на комитети на ZELS, со што на секоја општина и се овозможува да земе учество во утврдувањето на проблемите и да предложи курс на дејствување за нивно решавање.
 
Во изминатата година и половина напредуваше имплементирањето на Рамковниот договор, што е поволно за изгледите што ги има Македонија за членство во НАТО и за нејзините европски перспективи. Може да се очекува врз овој добар почеток да се гради иднината, ако им се посвети големо внимание на некои клучни елементи: 
 
--Неопходно е блиско партнерство меѓу централната и локалните власти. За да просперира ова партнерство, треба да има, од една страна, централна влада што е фер, непартиска, доследна и транспарентна во распоредувањето на ресурсите во општините, а од друга општини што учествуваат во конструктивен, културен дијалог со централната власт во врска со нивните потреби и приоритети. На сите нивоа на власт има очекувања дека целосно ќе се почитуваат и ќе се применуваат словото и духот на одредбите на Рамковниот договор според кои треба да се земаат предвид гледиштата на оние што не претставуваат мнозинство.
 
--Ефектите од корупцијата се штетни на секое ниво на власт - национална или локална. Ние и натаму ќе продолжиме да се залагаме за енергично, непартиско, професионално судско гонење на случаите на корупција. Органите на гонење и судскиот систем ќе ги поттикнуваме да бидат истовремено и фер и решителни во своето дејствување. Секогаш кога ќе биде покренато оправдано обвинение, ќе ги поздравуваме казните што одвраќаат или ја редуцираат корупцијата на локално и на национално ниво.
 
--Како резултат на неадекватните инвестиции во инфраструктурата што се правени во последните неколку децении, многу јавни објекти, меѓу кои и училишни згради, се наоѓаат во лоша состојба. Општините мораат двојно да ги засилат своите напори за јакнење на економскиот раст и развој за да можат да ги финансираат неопходните и скапи подобрувања што се неопходни за овие објекти да се доведат на нивото на европските стандарди. Меѓутоа, за да успеат, на општините им се неопходни и дополнителни алатки. За да можат општините да генерираат приход и да привлекуваат инвеститори, ќе мора да дојде до трансформација на сопственоста на земјиштето од централната на локалните власти, со соодветни подготовки и правни инструменти за заштита од злоупотреба.
 
--Се разбира, втората фаза на децентрализацијата ќе значи уште поголема одговорност, за што општините мораат да се подготват и финансиски, и во поглед на своите човечки ресурси. 
 

Цврст ZELS, со детален петгодишен Стратешки план, обединет со духот на заедницата и посветен на задачата децентрализацијата да профункционира, ќе ги оспособи локалните власти подобро да им служат на своите граѓани. Мисијата на САД со задоволство ја очекува натамошната тесна соработка со ZELS и неговата поддршка. Апелирам до сите градоначалници во Македонија да продолжат да работат со и преку ZELS за да се постигне успешна децентрализација, онака како што тоа го заслужува оваа земја и нејзините граѓани.